Κανείς δεν θέλει να πονά. Όποιος πονά, θέλει να απαλλαγεί από αυτό, κάτι το οποίο είναι αναμενόμενο διότι ο πόνος είναι μια δυσάρεστη εμπειρία.

Ωστόσο αυτό το χαρακτηριστικό του –το ότι είναι δυσάρεστος- είναι αυτό που τον κάνει να είναι τόσο αποτελεσματικός και βασικός για την ίδια τη ζωή. Ο πόνος σε προστατεύει, σε προειδοποιεί για τον κίνδυνο, συχνά προ τραυματισμού ή και μετά από ένα άσχημο τραυματισμό. Σε κάνει να κινείσαι, να σκέφτεσαι και να συμπεριφέρεσαι διαφορετικά, γεγονός ζωτικής σημασίας για την πορεία προς την ίαση.

Περιστασιακά το σύστημα του πόνου φαίνεται να αντιδρά περίεργα – σαν το νύχι στο δάχτυλό σου το οποίο φαίνεται να μην πονά μέχρι να παρατηρήσεις το αίμα στην τραυματισμένη μεριά. Άλλες φορές το σύστημα του πόνου αποτυγχάνει –κάποια είδη καρκίνου απειλητικά για την ζωή δεν πονούν με αποτέλεσμα να μην διαγιγνώσκονται και κατά συνέπεια να είναι τόσο επικίνδυνα.

Πιστεύουμε ότι όλες οι επώδυνες εμπειρίες είναι φυσιολογικές και αποτελούν μια εξαιρετική –παρότι δυσάρεστη-  απάντηση σε ό, τι ο εγκέφαλος κρίνει ότι αποτελεί απειλή για το σώμα. Πιστεύουμε επίσης ότι ακόμα και αν υπάρχουν προβλήματα στις αρθρώσεις, τους μύες, τους συνδέσμους, τα νεύρα ή το ανοσοποιητικό σύστημα, δεν πειράζει καθόλου αν ο εγκέφαλος σου πιστεύει ότι δεν διατρέχεις κανέναν κίνδυνο. Με την ίδια ακριβώς λογική, ακόμα κι αν δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα στους ιστούς του σώματός σου, το σώμα θα πονάει αν ο εγκέφαλός σου πιστεύει ότι βρίσκεσαι σε κίνδυνο. Είναι τόσο απλό και ταυτόχρονα τόσο δύσκολο.

Πολύ συχνά, πονάμε όταν το σύστημα συναγερμού του σώματος ειδοποιεί τον εγκέφαλο για μια πιθανή ή πραγματική ζημιά των ιστών του σώματος. Αλλά αυτή είναι μόνο μια πλευρά μιας ευρύτερης ιδέας. Ο πόνος στην πραγματικότητα περιλαμβάνει όλα τα συστήματα του σώματος και τις αντιδράσεις που στοχεύουν στην προστασία και την επούλωση. Παρόλα αυτά οι περισσότεροι από εμάς όταν μας απασχολεί ο πόνος, μας ενδιαφέρει κυρίως η εμπειρία του – αυτή η δυσάρεστη και μερικές φορές τρομακτική εμπειρία που μας κινητοποιεί να κάνουμε κάτι για αυτό.

Στην πραγματικότητα, ο πόνος μπορεί να είναι τόσο αποτελεσματικός ώστε να μην είναι δυνατόν να σκεφτούμε, να αισθανθούμε ή να εστιάσουμε την προσοχή μας σε οτιδήποτε άλλο. Σε αντίθετη περίπτωση αν ο εγκέφαλος θεωρήσει πως η εμπειρία του πόνου δεν είναι στην κατεύθυνση της αυτοσυντήρησης (φανταστείτε ένα τραυματισμένο στον ώμο στρατιώτη που κρύβεται από τον εχθρό) μπορεί και ο πόνος να μη γίνει αισθητός ακόμη και σε σοβαρό τραυματισμό.

Υπάρχουν πολλοί μύθοι, παρανοήσεις και άσκοποι φόβοι σχετικά με τον πόνο. Οι περισσότεροι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και επαγγελματιών υγείας, δεν διαθέτουν (ακόμα και σήμερα) σύγχρονη αντίληψη για τον πόνο. Κι αυτό είναι απογοητευτικό, γιατί γνωρίζοντας περισσότερα για τον πόνο, μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά. Αν κατανοήσουμε –με απλά λόγια-  τους μηχανισμούς του, δεν θα τον φοβόμαστε πλέον τόσο, και θα μπορούμε να τον διαχειριστούμε καλύτερα…»

Σας καλούμε λοιπόν να μας ακολουθήσετε σε αυτό το ταξίδι, καθώς θα αρθρογραφούμε ανά τακτά χρονικά διαστήματα, για να μοιραστούμε μαζί σας με απλό και κατανοητό τρόπο τη φυσιολογία του πόνου, τους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί για να μας προειδοποιήσει,  τη σχέση που πιθανά έχει με κάποιο πρόβλημα υγείας που μας απασχολεί, όπως αυτά αναλύονται στα πλέον σύγχρονα συγγράμματα και επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Ελπίζουμε να καταφέρουμε να σας πείσουμε πως μπορεί και να είναι … all in the brain.

Μετάφραση από το πρωτότυπο Explain Pain των David Butler και Lorimer Moseley.
Από Physio Science Clinic.