O πόνος είναι στ’ αλήθεια μια απίστευτη εμπειρία. Οι περισσότεροι από μας έχουν ακούσει ιστορίες για ανθρώπους οι οποίοι είχαν σοβαρότατους τραυματισμούς αλλά καθόλου πόνο την ώρα του τραυματισμού. Τι συνέβη λοιπόν στο σύστημα προειδοποίησης του πόνου; Ένας σοβαρός τραυματισμός δημιουργεί μια πληθώρα σημάτων συναγερμού στον εγκέφαλο, χωρίς απαραίτητα κάποια από αυτά να καταλήξουν σε αίσθημα πόνου.

 Το μέγεθος του πόνου που αισθανόμαστε, δεν σχετίζεται απαραίτητα με το ποσό του ιστού που καταστρέφεται σε έναν τραυματισμό.

Συχνά στα επείγοντα περιστατικά νοσοκομείων ανά τον κόσμο, μεταφέρονται ασθενείς με κακώσεις από αντικείμενα που διαπερνούν το σώμα (διατιτραίνουσες κακώσεις). Όσοι είναι τυχεροί και δεν βλάπτεται ζωτικό όργανο ή μεγάλο αγγείο που να βάζει σε κίνδυνο τη ζωή τους, συχνά αναφέρουν λίγο έως καθόλου πόνο…

Υπάρχουν πολλές ανάλογες ιστορίες από τον πόλεμο, όπου στρατιώτες παθαίνουν σοβαρότατους τραυματισμούς, πιθανά χάνουν κάποιο μέλος του σώματός τους, αλλά αναφέρουν ελάχιστο έως καθόλου πόνο τη στιγμή που τους συμβαίνει. Συνήθως όλες οι περιγραφές μιλούν για ένα δυνατό «χτύπημα» ή μια δυνατή «ώση» τη στιγμή της απώλειας του μέλους, και τίποτε περισσότερο από πλευράς πόνου. Κατά την ίδια λογική, άνθρωποι με βαρύτατα εγκαύματα θα επιστρέψουν σε ένα φλεγόμενο κτίριο για να σώσουν ένα παιδί, χωρίς να δώσουν καμία σημασία στον πόνο του εγκαύματος.

Αντίστροφα από την προηγούμενη αναλογία, τι έχετε να πείτε για το κόψιμο στο δάκτυλο που προκαλεί το απρόσεκτο γύρισμα μιας σελίδας; Δεν είναι βαθύ, δεν προκαλεί και καμιά σοβαρή ζημιά στους ιστούς αλλά ΠΟΝΑ πολύ, τσούζει, είναι απίστευτα εκνευριστικό και σε κάνει να αναρωτιέσαι πως είναι δυνατόν ένα τόσο δα κόψιμο να προκαλεί τόσο πόνο…

Προφανώς αυτό που συμβαίνει στους ιστούς σας είναι απλά ένα κομμάτι της απίστευτης εμπειρίας του πόνου…

Ας πάμε σε πιο καθημερινά πράγματα…

Η οσφυαλγία και ο πονοκέφαλος είναι από τους πιο κοινούς πόνους που νιώθουν οι άνθρωποι. Στον πόνο της μέσης οι έρευνες έχουν δείξει ότι το ποσοστό της εκφύλισης ή της φθοράς που έχουν υποστεί οι σπόνδυλοι, οι δίσκοι ή τα νεύρα στην οσφύ, σπάνια σχετίζονται με το πόσο πονά ο ασθενής μας. Στην πραγματικότητα, πολλοί από μας έχουν κατά καιρούς διαγνωσθεί με κήλες δίσκου, προπτώσεις πηκτοειδούς πυρήνα στον νωτιαίο σάκο, καθιζήσεις σπονδύλων, ακόμα και συμπιέσεις νευρικών ριζών (ακτινολογικά), αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουμε καθόλου επώδυνα συμπτώματα…

Η παραπάνω διαπίστωση μπορεί να είναι εν πρώτοις ανησυχητική, στην πραγματικότητα όμως είναι μάλλον καθησυχαστική. Πολλές αλλαγές στους ιστούς αποτελούν μέρος της διαδικασίας της ζωής και δεν πρέπει απαραίτητα να πονούν. Πόσω μάλλον να σταματούν τον οποιονδήποτε από το να ζει μια φυσιολογική και λειτουργική καθημερινότητα. Για παράδειγμα μια γυναίκα 60 ετών που κάνει yoga τα τελευταία 25 χρόνια, το πιθανότερο είναι πως θα εμφανίζει σημαντικές εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε μια ακτινογραφία της σπονδυλικής της στήλης. Το πιθανότερο είναι να μην πονά καθόλου…

Αν δεν υπάρχει πόνος στους ιστούς που έχουν υποστεί εκφυλιστικές αλλοιώσεις με τα χρόνια και τρομάζουν ακτινολογικά, αυτό σημαίνει ότι οι αλλαγές αυτές δεν γίνονται αντιληπτές από τον εγκέφαλο ως απειλή.

Αρχίζουμε λοιπόν σιγά σιγά και αντιλαμβανόμαστε γνωσιακά στοιχεία που παίζουν ρόλο στην αντίληψη του πόνου…

Γιατί ο πόνος είναι κυρίως αντίληψη, απολύτως υποκειμενική και προσωπική για τον καθένα μας…

Το ταξίδι μας στην κατανόηση των μηχανισμών του πόνου συνεχίζεται…

 

Των David Butler και Lorimer Moseley
Απόδοση στα ελληνικά και σχόλια: Physio Science Clinic